چرا قرآن به عربی نازل شده؟ مگر این کتاب جهانی و برای تمام اقوام نیست؟

1 آبان 1395
279

چرا قرآن به عربی نازل شده؟ مگر این کتاب جهانی و برای تمام اقوام نیست؟

زبان یکی از ابزار برقراری ارتباط است که در پیشرفت تمدن بشری نقش بسزایی داشته است؛ چراکه سهولت در برقراری ارتباط و فهم مفاهیم کمک شایانی است برای مبادلات تجاری، سیاسی، فرهنگی، علمی و...

ازآنجاکه قرآن در سرزمین حجاز بر مردمی عرب‌زبان نازل‌شده است، بدیهی است به زبان همان قوم باشد تا بتوانند با مفاهیم آن انس گرفته و ارتباط برقرار کنند مؤید این مطلب آیه شریفه‌ای ست که می‌فرماید:

(وَمَا أَرْسَلْنَا مِن رَّسُولٍ إِلاَّ بِلِسَانِ قَوْمِهِ لِيُبَيِّنَ لَهُمْ)

ما هیچ پیامبرى را نفرستادیم، جز به زبان قومش؛ تا (حقایق را) براى آن‌ها آشکار سازد.[1]

با توجه به اینکه پیامبر6از قریش بود و خود نیز عرب‌زبان بود، برای جلوگیری از بهانه‌های مردم عصر جاهلیت که هم‌دوره حضرت بودند این قرآن به زبان عربی نازل شد؛ آیه ذیل مهر تأییدی است بر این سخن:

(وَلَوْ جَعَلْنَاهُ قُرْآنًا أَعْجَمِيًّا لَّقَالُوا لَوْلَا فُصِّلَتْ آيَاتُهُ أَأَعْجَمِيٌّ وَعَرَبِيٌّ)

اگر آن‌ را قرآنى عجمى قرار مى‌دادیم به‌یقین مى‌گفتند: «چرا آیاتش به‌روشنی بیان‌نشده؟! قرآن عجمى از پیغمبرى عربى؟!»[2]

دو آیه فوق ناظر بر جو حاکم در سرزمین حجاز است؛ اما ازآنجاکه هدف اسلام گسترش آیین کامل الهی در اقصی نقاط گیتی بوده است، چرا مردمان دیگر کشورهای مسلمان که زبانی غیرعربی دارند بایست به عربی تلاوت کنند؟ برای پاسخ به این پرسش مثالی در پی می‌آید که می‌تواند مخاطب را متقاعد نماید و در فهم آسان‌تر مطلب مؤثر افتد:

بیشتر کشورهای جهان علاوه بر التزام به قانون اساسی کشور خودشان، به قوانین دیگری برای تسهیل در روابط با کشورهای دیگر تحت عنوان قوانین بین‌المللی ملزم می‌شوند؛ یکی از این قوانین؛ قانون سازمان‌ بین‌المللی هواپیمایی ست، برای حمل‌ونقل هوایی قاعدتاً از هواپیما استفاده می‌شود، از این کشور به آن کشور که می‌توانند دو فرهنگ متفاوت با زبان و لهجه متفاوت داشته باشند، برای برقراری ارتباط بایست از زبان واحدی استفاده کنند تا خلبان بتواند از برج مراقبت کشور مقصد اجازه فرود بگیرد؛ این زبان واحد در سازمان هواپیمایی جهانی انگلیسی است؛ چراکه تمام کشورها آن را به‌عنوان زبان بین‌المللی پذیرفته‌اند، چطور می‌شود قوانین ترشح یافته از ذهن محدود بشر این‌چنین نظام‌مند باشد و زبان قانون دین خدا که همان قرآن است زبان واحدی نداشته باشد؟ مسلم است برای چنین کتابی که رسالت جهانی دارد، بایست زبان واحدی در نظر گرفته شود؛ شاهد این مدعا آیه ذیل الذکر است که می‌فرماید:

(وَكَذَلِكَ أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ قُرْآنًا عَرَبِيًّا لِّتُنذِرَ أُمَّ الْقُرَى وَمَنْ حَوْلَهَا)

و این‌گونه قرآنى فصیح و گویا را بر تو وحى کردیم تا «امّ القرى» و کسانى را که گرد آن هستند [ساکنان مکه و همه جهانیان را] انذار کنى.[3]

کلمه «امّ القرى» که یکى از نام‌هاى «مکّه» است از دو واژه ترکیب یافته: «امّ» که در اصل به معنى «اساس و ابتدا و آغاز» و «قرى» که جمع «قَرْیه» به معنى هرگونه آبادى و شهر است؛ اکنون ببینیم چرا «مکّه» را «امّ القرى» نامیده‌اند؟

روایات اسلامى تصریح مى‌کند که همه زمین نخست زیرآب غرق بود و خشکى‌ها تدریجاً سر از آب بیرون آوردند.(علم امروز نیز این معنى را پذیرفته است).

این روایات مى‌گوید: نخستین نقطه‌اى که از زیرآب سر برآورد «کعبه» بود و سپس خشکى‌هاى زمین از کنار آن گسترش یافت که از آن به‌عنوان «دحو الارض» (گسترش زمین) یادشده است.

با توجه به این تاریخچه روشن مى‌شود که «مکّه» اصل و اساس و آغاز همه آبادى‌هاى روى زمین است، بنابراین هرگاه گفته شود «اُمُّ الْقُرى وَ مَنْ حَوْلَها» تمام مردم روى زمین را شامل مى‌شود.[4]

گذشته از این‌ها بالاخره بایست زبانی انتخاب شود تا بستر گفتگو تسهیل گردد و ازآنجاکه قاطبه مردم مسلمان عرب‌زبان هستند طبیعی است که زبانی مشترک برگزیده شود.

می‌توان گفت که یکی از دلایل انتخاب زبان عربی فصاحت و بلاغت آن است که می‌تواند زمینه‌ساز تدبر باشد؛ قرآن دراین‌باره می‌فرماید:

(إِنَّا أَنزَلْنَاهُ قُرْآنًا عَرَبِيًّا لَّعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ)

ما آن را قرآنى عربى نازل كرديم باشد كه بينديشيد.[5]

وقتی به پزشک مراجعه می‌کنیم، او نسخه را به زبان انگلیسی می‌نویسد، حال می‌شود گفت چون انگلیسی بلد نیستیم، به نسخه عمل نمی‌کنیم؟! چطور است که در امور مادی تابع متخصصین هستیم، اما در امور معنوی که خداوند مقرر فرموده به دنبال بهانه و عذرتراشی هستیم؟! گاهی همین بهانه‌جویان به ترانه‌های عربی گوش می‌دهند بدون آنکه چیزی از عربی بدانند! اینجاست که معلوم می‌شود چه کسی روحیه تقوا را در خود تقویت نموده و اطاعت از فرامین الهی را بر خود فرض می‌داند.

منبع: کتاب مسلمان شناسنامه ای

جهت خرید کتاب اینجا کلیک کنید


[1] 4 ابراهیم7

[2] 44 فصلت

[3] 7 شوری

[4] تفسیر نمونه ج 20 ص 354 ذیل آیات 6 تا 8 شوری

[5] 2 یوسف7

نظرتان را ارسال نمایید